مقاله اراده الهی از دیدگاه امام خمینی

لینک *پایین مطلب*

فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت)

تعداد صفحه:24

فهرست مطالب

• نگاهی به برهان صدیقین
• تقسیم صفات
• عینیت صفات با ذات
• اختلاف اقوال در اراده الهی

آیه&zwnj ی تطهیر

بخش اول - بررسی اجزای آیه

بخش دوم &ndash کلیات و مفاهیم آیه&zwnj ی تطهیر

الف) آلودگی مادی، پلیدی معنوی

ب) خواست خداوند؛ اهل بیت و گناه!

اراده الهی از دیدگاه امام خمینی

• نگاهی به برهان صدیقین

پیرامون صفات حق تعالی مباحث گسترده&zwnj ای صورت گرفته و از ابعاد و زوایای گوناگونی مورد بحث قرار گرفته که قسمت عمده&zwnj ای از علوم اسلامی را به خود اختصاص داده است: متکلمین و فلاسفه و عرفا در این نکته که حضرت حق مستجمع جمیع صفات کمال و جمال است و هر صفت کمالی را خداوند به نحو اتم و اکمل دارا است، متفق&zwnj القولند. و هر کدام به زبان خود و در قالب مفاهیم خود به این مهم پرداخته&zwnj اند. از بین این مکاتب، فلاسفه بحث صفات را برهانی کرده و در اثبات آن براهین متقنی اقامه کرده&zwnj اند و حتی معتقدند گرایش ما سواءالله به او به خاطر کمالاتش است. حضرت امام این فیلسوف عارف ومحقق مدقق نیز از طرفداران این نظریه است و مطالبی که در برخی آثار می&zwnj بینیم بر این گفته صحه می&zwnj گذارد. هرچند که برخی براهین حضرت در واقع تقریری از براهین حکماء پیشین می&zwnj باشد اما غور در آنها حاکی از عمق نگرش ایشان است. ایشان از واجب&zwnj الوجود با عنوان کمال مطلق تعبیر می کند و معتقد است که: « کمال مطلق همه کمالات است و الا مطلق نیست و هیچ کمالی و جمالی و جمیلی ممکن نیست در غیر حق ظهور کند که این غیریت عین شرک است و اگر نگوییم الحاد است.» [۱] می&zwnj بینیم که حضرت امام ـ اعلی الله مقامه ـ در این چند جمله کوتاه به قاعدهٔ بسیط الحققیه اشاره فرموده&zwnj اند ولی در اینجا چون بحث ما بر روی صفت اراده است، درصدد اثبات صفات کمال بر ذات اقدس الله نیستیم بلکه آن را اصلی مسلم گرفته و از این مباحث تنها به عنوان مقدمه&zwnj ای برای ورود به بحث اصلی استفاده کرده و بدون اطاله کلام از آن می&zwnj گذریم.

• تقسیم صفات : مطلب دیگری که برای شروع بحث ناگزیر از بیان آن هستیم، اشاره&zwnj ای به اقسام صفات است. کمالات و صفات واجب تعالی تقسیمات گوناگونی دارد که یکی از آن، تقسیم به صفات ذاتی و فعلی است. صفات ذاتی یعنی صفاتی که فرض ذات به تنهایی برای انتزاع آن کفایت می&zwnj کند و صفات فعل یعنی صفاتی که فرض آن، منوط به فرض غیر است و غیر از واجب تبارک و تعالی هر چه هست، فعل اوست. پس صفات فعلی، صفاتی خواهد بود که از مقام فعل واجب یعنی ماسواء الله انتزاع می&zwnj شود. البته این دیدگاهی است که مورد قبول فلاسفه و متکلمین امامیه است و اختلاف&zwnj نظر بسیار زیادی در این زمینه به ویژه بین امامی با اشاعره و معتزله وجود دارد؛ زیرا اشاعره صفاتی را که بعنوان صفات ذاتی بیان کردیم از لوازم ذات می&zwnj دانند و معتزله ذات مقدس را نائب مناب صفات او می&zwnj دانند اما از این اختلافات که بگذریم حضرت امام نیز در اسماء و صفات الهی قائل به دو مقام هستند:

۱ـ مقام اسماء و صفات ذاتیه: در این مقام ذات مقدس واجب تعالی به حیثیت واحده و جهت بسیطهٔ محضه، کل کمالات و جمیع اسماء و صفات را داراست و تمام کمالات به حیثیت بسیطهٔ وجودیه رجوع می&zwnj کند. چون ذات مقدسش صرف وجود و وجود صرف است، صرف کمال و کمال صرف نیز است.

۲ـ مقام اسماء و صفات فعلیه: این مقام، مقام ظهور و تجلی اسماء و صفات ذاتیه است که مقام معیت قیومیه است و آیهٔ شریفهٔ « هو معکم این ما کنتم» بدان اشاره دارد.